Zestaw 'Mały Drukarz'

Wspomnienia...
Od paru dni oglądamy z Kubą serię '07 zgłoś się' z dzielnym porucznikiem Borewiczem na tropie zbrodni. Rozczulamy się, widząc zgrzebny peerelowski 'wielki świat' - szansonistki, striptizerki, kurwy w cekinach i wąsatych alfonsów, gangstera Cappucino i jego antagonistę Kopi (policjanta z niujorku), których dialogi są równie wartkie, jak w 'Bułgarskim pościkku' Zespołu Filmowego SKURCZ. Wzruszamy się, oglądając wyścigi kanciaków, białego poloneza zwanego 'borewiczem', najnowocześniejszą technologię w służbie Milicji Obywatelskiej (faxy, dalekopisy, telefon z antenką, rezerwowanie czasu komputera), akcje antyterrorystyczne grupy Dziewulskiego, amfibię, helikoptery i podrabianie złota za pomocą ołowiu i szkła... O ścianę rzuca zarówno makijaż aktorek, jak i dobra prezentowane na Bazarze Różyckiego. Agresywna propaganda dobrego (wykształconego, inteligentnego, bezpartyjnego) milicjanta z ludzką twarzą boksera wzbudza tylko zażenowanie. Aczkolwiek teksty Cieślaka bywały naprawdę fajne.

No, ale nie o tym miałam, tylko jak zwykle zaczęłam wstęp i nie umiałam skończyć. Gdyż albowiem dzisiejszy odcinek ('Grobowiec rodziny von Rausch') wywlókł traumę z dzieciństwa i uważam, że muszę się z tą traumą rozprawić, przeanalizować i zapomnieć na zawsze. Nie umiem wskazać, które fragmenty filmu wywołały wspomnienia, przypomniało się BO TAK i nie ma o czym dyskutować.  W sumie to chyba będą dwie traumy, jedna za drugą, i obie dotyczą Taty. Tata, weź to na klatę.

Pierwsza trauma:
Przyszłam do Taty i powiedziałam: 'Tata, zrób mi procę'. Tata wziął się do sprawy profesjonalnie, wygiął przemyślnie stalowy drut, przyczepił plecioną gumkę ze skórzaną łatką. Po czym zabrał mnie na strzelińskie kamieniołomy w celu wypróbowania procy, wybierał i sortował kamyki odpowiedniego rozmiaru, kształtu i masy, a następnie strzelał nimi w wyrobisko z jednej, drugiej i trzeciej strony, z wiatrem i pod wiatr i NIE POZWOLIŁ MI ANI RAZU WYSTRZELIĆ Z TEJ PROCY. Strzelał sam, trwało to długo, ja ciągle marzyłam, że w końcu będę se mogła sama strzelić Z MOJEJ PROCY chociaż raz. Potem wróciliśmy do domu i Tata procę schował. Powiedział, że to jest zbyt niebezpieczne narzędzie dla takiej smarkuli jak ja.

Druga trauma:
Miałam mało lat, nie pamiętam ile, ale był to początek Stanu Wojennego, zatem pewnie gdzieś pomiędzy latami 81-83. A może tuż przed, znaczy w 80 r. Od cioci Jasi dostałam na urodziny zestaw 'Mały Drukarz' w gustownym pudełku. Cuda wianki były w środku - czcionki, ramki, tusz i poduszeczki do tuszu. Udało mi się zajrzeć, zapoznać, ucieszyć i pomarzyć, co będzie dalej. Dalej nic nie było, bo skonfiskował mi to Tato i pewnie użył w swojej tej tam działalności konspiracyjnej. Może jakieś ulotki były składane na mojej plastikowej drukarence, ale prawdę mówiąc wątpię. Po prostu zabrano mi prezent i nie uzyskałam nawet wyjaśnienia, dlaczego.

W zasadzie nigdy o tym nie myślałam. Aż do dzisiaj. Chyba tak to wyglądało:

 

(Nabyte Spod Lady)

I jeszcze adekwatna piosenka. Do Borewicza adekwatna, dodam.

Bezstresowe wychowanie

Się nie znam na dzieciach, kompletnie. Cudzych wychowywać raczej nie próbuję, a jak próbuję, to odbijam się od matczynej klaty, co stoi murem za potomstwem. Gdy gówniarz rozedrze japę, staram się trzymać z daleka. W samolocie nie zawsze się udaje, ale przecież wiem, że nie latam pierwszą klasą i zatykam uszy eMPeTrójkami, niektóre pozwalają się odgrodzić (np. Antichrisis). Dzieci to potencjalni ludzie i mają takie same prawa. Pozostaje kwestia społecznego szantażu. Bo NIE czepiam się udręczonej matki, która nie jest w stanie uspokoić dzieciaka w samolocie przed lądowaniem, (przypominam - nie lecimy pierwszą klasą), ale wyjechałam z ryjem na rodzicielkę, której synek wlazł mi do przebieralni ('Przecież to dziecko, co się czepiasz idiotko!' 'A kiedy pani zacznie go wychowywać? Jak pobije staruszkę na ulicy?' I tak zderzyłam się ze wspomnianą wyżej klatą...). Ostatnio jednak w autobusie obserwowałam sytuację, w której z przyjemnością wycięłabym pięć palców na dupie dzieciaka, a podejrzewam, że znękana matka też. Nie śmiała jednakże, bo była w publicznym środku transportu, czyli pod obstrzałem. Zatem gówniarz (chyba dziewczynka, niewątpliwie zdrowa fizycznie) wrzeszcząc i kwicząc wyrwała się z wózka (co najmniej trzy razy), skopała wszystkie babcie-staruszki, co siedziały na siedzeniach dla disabled people, pobiła własną matkę, która próbowała zapanować nad sytuacją, wytarła dokładnie całą podłogę (po części też wylizała) i generalnie wypełniła decybelami całą dwudziestominutową podróż z Town Centre do Caversham... Ja tam się czułam komfortowo, bo mogłam wysiąść w każdej chwili, ale czy naprawdę wspomniane pięć palców nie byłoby zbawieniem dla świata?

Dziwne pytanie w kontekście człowieka, który dostawał po dupie z lada powodu. Pasem, kablem. Bolało, czasem wstyd było na WF-ie, bo nogi sine...

Ten wpis nie jest apelem, żeby zezwolić na bicie dzieci.

Kawa i papierosy

Siedliśmy sobie rano przy kawie, takiej parzonej. Bo zazwyczaj pijemy rozpuszczalną (ja pół na pół z mlekiem UHT, Kuba trochę mleka i trochę cukru). Ale ostatnio przechodząc przez jakiś sklep zwęszyłam kawę o aromacie tiramisu i ją kupiłam, a przy okazji zaparzarkę ze zsuwanym sitkiem. Mieliśmy kiedyś ekspres, ale stał nieużywany całe lata i w końcu zdecydowaliśmy się go wywalić. I słusznie, bo jak skończę tę paczkę kawy, to znowu wrócę do rozpuszczalnej.

I delektując się kawą (naprawdę smaczna) wspomnieliśmy 'dawne czasy'. Kiedy kawa była rarytasem i służyła jako elegancki prezent imieninowy, a także łapówka w urzędzie czy ten tam 'dowód wdzięczności' dla pani nauczycielki, co gówniarza przepuściła do następnej klasy... Rodzice przy niedzielnej kawie też siadali przy stole naprzeciwko siebie, tak jak dzisiaj ja i Kuba. Jednak zupełnie inaczej 'celebrowało' się picie tego luksusowego napoju. O rany... Pamiętacie?

Młynek do kawy. Z domu przypominam sobie coś takiego:

(Zdjęcie wzięte stąd.)

Grzechot kawowych ziarenek, brzęczenie młynka, potrząsanie nim, żeby równo mieliło... Trzeba było mocno trzymać za górę, bo spadała, i mocno wciskać ten guzik, bo nie stykał. Zapach świeżej kawy (czasem jeszcze prażyło się ją przed mieleniem). A potem (to u nas w domu) grzanie szklanek nad strumieniem pary z czajnika, żeby się dobrze zaparzało i nie wystygło za szybko w zimnym szkle. Obowiązkowe dwie (czubate!) łyżeczki. Zalewanie wrzątkiem do samego brzegu szklanki. Szklanka na spodeczku. Potem, na ten kożuszek z mielonej kawy wsypywało się cukier, który tonął powoli, ciągnąc za sobą kawowe fusy. Zamieszać, poczekać aż opadnie, pić. Normalnie, z fusami na dnie. Teściu do tej pory nie uznaje innej kawy niż fusiata...

Ale to nie wszystko, bo po wypiciu kawy z pierwszego parzenia Rodzice patrzyli na siebie znacząco. Dolewka? I dolewało się pół szklanki wrzątku do tych fusów, i piło jeszcze taką lurę... 

A przy kawie, przy rozmowie, na stole leżała paczka papierosów (najlepiej klubowe krakowskie, nie radomskie) i popielniczka pełna kiepów. Dżizassss, jak to wspomnę... 

 (Stąd fota.)

Paliło się wtedy wszędzie. Pamiętam nauczycieli w trakcie prowdzenia lekcji - papieros w pysku, szklanka herbaty na biurku. Paniusie w biurze, kelnerka przy służbowym stoliku, w kawiarniach wszędzie popielniczki, w przedziałach pociągów popielniczki, w poczekalniach siwy dym. Było to zupełnie naturalne i wpisane w krajobraz. Nikt się nie przejmował, że w pomieszczeniu są dzieci, a poza wysłanie dziecka po fajki do kiosku było rzeczą oczywistą :)

U nas palenie w domu się skończyło, gdy miała się urodzić Dana. Matula odstawiła w ciąży fajki i już do nich nie wróciła. Tato rzucał mnóstwo razy, ale przestał wtedy palić w domu, a z tego, co przyuważyłam, to ostatnio mu przeszło samo z siebie. Na zdrowie! Z trzech dereniowych córek nie pali żadna, nie wiem, czy poza mną któraś jeszcze miała fajkę w dziobie. Jakby policzyć wszystkie 'dymki', które w życiu pociągnęłam, to raczej nie złożyłyby się na jeden cały papieros. Raz koledzy na studiach mnie namówili, jak staliśmy przed dziekanatem i bałam się, że wylecę ze studiów, bo nie zaliczyłam chemii fizycznej :) 'Zapal, Agniecha, uspokoisz się', powiedzieli i faktycznie - byłam w takim szoku i z takim kapciem w pysku, że z wrażenia zapomniałam o problemach z fizyczną, a poza tym strasznie się ze mnie nabijali. Wtedy akurat nie wyleciałam ze studiów, ale potem tak, na jakiś czas... ;) W ogóle zmienił się styl życia, wtedy palili prawie wszyscy, teraz z moich bliskich znajomych pali tylko jedna osoba - nie dziwię się, że kochane Państwo zmuszone było wyśrubować akcyzę. Rząd się z czegoś musi wyżywić ;)

Kurwa twoja mać!

Rozmawiałam z Siorką. O domu, który budują. O domu, który chcemy kupić. O problemach bieżących i problemach przewidywanych. O jej dzieciach i związanych z dziećmi nadziejach i obawach... Że Pola trzylatka filozofuje (bo wiesz, mamo, jestem bardzo stara)... Że Miłek dorasta i lada moment będzie miał zupełne inne potrzeby i oczekiwania... I tak mi się wspomniała moja upierdliwa nastoletniość, kiedy byłam w stanie wojny z rodzoną matką. Czułam się niekochana, gorsza i w ogóle świat był przeciwko mnie. No, przekichane! I w czasie którejś awantury wrzeszczałyśmy na siebie z Matulą nie przebierając w oskarżeniach. W końcu Matula, doprowadzona do ostateczności, wrzasnęła do mnie 'kurwa twoja mać', po czym złapała się obiema rękami za usta i tak stała i pamiętam jej oczy takie duże... Niewykluczone, że wtedy dorosłam :)

Zdjęcie: miałam wtedy chyba z jedenaście lub dwanaście lat - Asia o trzy lata mniej, a Matula była duuużo młodsza, niż ja teraz.
Ciekawe zaczeski, taknie? Każda grzywka taka sama... ;)

Kolejna porcja wspomnień i zdjęć

Ostatnio w Polsce byłam na tyle długo, że nawet znalazłam czas na zebranie i poskanowanie zdjęć. Wyżebrałam trochę od Siorki, część wygrzebałam z albumów Matuli, a to, czego nie zdążyłam - zeskanował i wysłał mi Tato.

Zatem w zeszłym tygodniu spędziłam kilka pracowitych wieczorów na porządkowaniu tego zbioru (do skanera pakowałam na raz zazwyczaj cztery zdjęcia, a jak były małe, to więcej) - wycinanie, obracanie i w miarę możliwości korektę (podciąganie kontrastu, wygładzanie zgięć, usuwanie plam). Po całej akcji mam ponad pięćset zdjęć. Oszczędzę Wam. Tu tylko kilka.

O rany, ile wspomnień! Od tygodnia mam niezwykłe sny, których rano prawie nie pamiętam, ale wiem, że wracam w nich w przeszłość i jest mi tam dobrze. Mnóstwo rzeczy, o których nie myślałam, odkąd się wydarzyły... Szkoda, że nie zapisywałam na bieżąco, bo znowu zapomniałam, ale może to i lepiej.

Comar, dla Ciebie mam dwa smaczki. Jeden Cię może wzruszy. Pamiętasz tego gościa?

No pewnie, że nie. To Janek, Taty kumpel z młodości. Spotkaliśmy go kiedyś na ulicy Wolności w Strzelinie, szedł już nie młody i nie piękny, a najstarszy z nas trojga, Twój kuzyn Tomek, miał pewnie z piętnaście lat i na jego widok ryknął śmiechem i tarzał się po ulicy. 'Nic mu tak w życiu nie wyszło jak włosy' wydusił z siebie w końcu. Czujesz, że to sobie przypomniałam, oglądając zdjęcie? Tomka nie ma i Janka też, od dawna...

Teraz masz na pocieszenie, bo nie ma co się rozczulać:

Pamiętam, jak wyłaś ze śmiechu, jak zobaczyłaś tę fotę po raz pierwszy. Przykro mi było wtedy, ale przysięgam, teraz sama się śmieję! :)

Hehehe. Dla niezorientowanych: Asia po prawej, ja po lewej. Miałam trzynaście lat i byłam najbardziej zakompleksioną niunią w gminie Strzelin. Może nawet w województwie (wówczas) wrocławskim. Ubierałam się tak, bo nie mieliśmy kasy i nie miałam wyboru. Nosiłam ciuchy po ciotkach i z darów, a Matula jakoś nie myślała, że w tym wieku dziewczynom zależy na wyglądzie. Taki lajf. Do tej pory mi został brak pewności siebie, chociaż nie widać na pierwszy rzut oka.

Mam teraz trochę pamiątek, które są ważne. Wyżej - babcia Kazia Dereniowa z synami (Tato Jurek to chyba ten mniejszy po lewej, po prawej wujek Franek):

Babcia Marysia i dziadek Józek Durajowie z dwojgiem starszych dzieci - wujek Janek i mała Matula moja:

Dziadkowie w wojsku - dziadek Franek Dereń:

 Dziadek Józek Duraj po prawej:

Kurcze, trudno mi wybrać zdjęcia tak, żeby nie zanudzić i żeby jednak ktoś je obejrzał i doczytał do końca. To może najpierw parę rodzicielskich fotek. Tak się zmieniali:

 (Ten gościu po lewej to świadek, brat Matuli, wujek Janek.)

  (Siostra Taty - ciocia Jasia, dziadek Józek, co korzysta z okazji i Matula.)

  (Tak Rodzice dansowali przed trzydziestką...)

  (...a tak po...)

Teraz parę zdjęć słodkich bobasków i trochę starszych mniej słodkich dereniowych córek, zasadniczo jednak moje:

(Ja w wózku.)

(I w Pieninach z pajdą chleba.)

(Asia w przedszkolu, krakowianka w kapciuszkach.)

(Dana w żłobku, też w brudnych kapciuszkach.)

(Omatkobosko!)

(Omatkobosko!!)

(Omatkobosko!!!)

I na koniec koleżany, nazwisk nie podam:

(Z Tarnicy widok.)

Nikomu się nie każę wzruszać, żeby nie było. Ale zagląda tu parę osób, które się rozpoznają :)

Każdy sam dźwiga swój Krzyż...

...Wolności i Solidarności.

 (Tato drugi z lewej.)

Były łzy w oczach i łamiący się ze wzruszenia głos – w samo południe wręczono Krzyże Wolności i Solidarności. Za zasługi na rzecz niepodległości i suwerenności Polski odznaczenia otrzymali: Wiesław Modzelewski, Zbigniew Grupiński, Zygmunt Wałęsa i Jerzy Dereń. Uroczystość zorganizowano w nowej siedzibie Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu przy pl. Strzeleckim.

– Żeby otrzymać Krzyż Wolności i Solidarności, trzeba było wykazać się odwagą – podkreślił, wręczając odznaczenia dr Łukasz Kamiński, prezes IPN.

Wśród odznaczonych był Zygmunt Wałęsa z Wałbrzycha, były kolejarz i szef zakładowej „S”. Żartował, że słynne nazwisko było dla niego powodem wielu nie zawsze zabawnych sytuacji.

– Podczas internowania esbecy pytali, czy Lech to moja rodzina – opowiada Zygmunt Wałęsa. – Mówiłem, zgodnie z prawdą, że nie. Gdy zrobiło się głośno o „Bolku”, to ludzie mnie pytali o szczegóły współpracy Wałęsy z bezpieką.

Niektórzy nie kryli rozgoryczenia i żalu, że nie o taką Polskę walczyli. Jerzy Dereń, były działacz Solidarności w Zakładzie Maszyn Ceramicznych i Kamionki w Ziębicach, powiedział, że dla niego to smutna uroczystość.

– Kapitalizm, który mamy, to cofnięcie się do XIX wieku, zamiast pójście do przodu – powiedział Jerzy Dereń.

Joanna Dereń-Maciejewska na uroczystość przyszła z 10-letnim synem Miłoszem.

– To dla niego doskonała lekcja historia. Będzie miał okazję zapytać dziadka: jak to było i dlaczego? Jestem dumna z ojca. Były trudne chwile. Szczególnie podczas interweniowania, gdy musieliśmy w domu radzić sobie sami. Był czas, gdy zmuszono go do rezygnacji z pracy – mówiła Joanna Dereń-Maciejewska.

– Wtedy odwaga nie była tania, wiele osób zapłaciło najwyższą cenę. Często skutki opozycyjnej działalności miały wpływ na całe życie – podkreślił Marek Skorupa, wojewoda dolnośląski.

Kazimierz Kimso, przewodniczący Zarządu Regionu NSZZ „Solidarności” podziękował pracownikom IPN za dokumentowanie czasów Solidarności. Zaznaczył, że państwo powinno pamiętać o byłych opozycjonistach, którzy obecnie potrzebują pomocy i opieki.

– Oni często nie mają tak godnych emerytur, jak ich oprawcy. Chwała bohaterom, gratuluję wyróżnienia – zakończył Kazimierz Kimso.

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 r. Nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Do tej pory wyróżniono ponad siedmiuset działaczy.

Jarek Ratajczak

Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności

Jerzy Dereń

W latach 80. był działaczem NSZZ „Solidarność” w Zakładzie Maszyn Ceramicznych i Kamionki w Ziębicach. Internowany w okresie 4.09-16.10.1982 r., osadzony w ośrodku odosobnienia w Nysie. Po zwolnieniu z internowania, na skutek szykan w miejscu pracy, zmuszony do zwolnienia się z zakładu.

Wiesław Modzelewski

W latach 80. jako pracownik Zakładów Wytwórczych Aparatury Precyzyjnej „Mera-Pafal” w Świdnicy był etatowym członkiem NSZZ „Solidarność” Regionu Dolny Śląsk, przewodniczącym Międzyzakładowego Komitetu Koordynacyjnego Ziemi Świdnickiej. Po wprowadzeniu stanu wojennego do 1984 r. współtworzył Tymczasową Komisję Ziemi Świdnickiej oraz Komitet Pomocy Represjonowanym przy parafii śś. Stanisława i Wacława w Świdnicy. Internowany (9.05-10.07.1982 r.) w ośrodku odosobnienia w Głogowie. Współzałożyciel, redaktor i drukarz prasy podziemnej. W ramach represji powołany do odbycia służby w Wojskowym Obozie Specjalnym w Wędrzynie. Poddany inwigilacji przez SB do 1985 r.

Zbigniew Rupnicki

Przewodniczący Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność”, organizator posolidarnościowego strajku 15.12.1981 r. w Centrum Naukowo-Produkcyjnym Automatyki Energetycznej we Wrocławiu. Za działalność w zakonspirowanej grupie byłych działaczy „S” i kolportaż pomiędzy Regionalnym Komitetem Strajkowym a zakładem pracy został zatrzymany i internowany w ośrodku odosobnienia w Nysie (16.04-8.06.1982).

Zygmunt Wałęsa

Od 1980 r., jako pracownik PKP był współtwórcą i aktywnym działaczem NSZZ „Solidarność” na terenie Wałbrzycha, pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Zakładowej „S”. Za powyższą działalność był internowany (14.12.1981-19.03.1982 r.) i osadzony w ośrodku odosobnienia w Świdnicy, następnie Kamiennej Górze. Po zwolnieniu z internowania brał udział w nielegalnych zebraniach członków podziemnej Solidarności, zajmował się kolportażem nielegalnych wydawnictw, uczestniczył w pielgrzymkach i mszach za ojczyznę. W okresie pomiędzy 1985 a 1988 był zatrzymywany, nękany rozmowami ostrzegawczymi i rewizjami osobistymi.

Źródło: IPN

Odsłuchaj iWebreader. Naciśnij enter aby rozpocząć odtwarzanie

Artykuł skopiowany z wrocławskiego portalu. Zdjęcie też. Jak ktoś życzy, to tam więcej.

Inne linki:
http://www.gazetawroclawska.pl/artykul/3319470,dolnoslazacy-odznaczeni-krzyzami-wolnosci-i-solidarnosci,id,t.html#czytaj_dalej
http://wroclaw.gazeta.pl/wroclaw/1,35751,15366207,Uroczystosc_wreczenia_Krzyzy_Wolnosci_i_Solidarnosci.html
http://ipn.gov.pl/aktualnosci/2014/wroclaw/uroczystosc-wreczenia-krzyzy-wolnosci-i-solidarnosci-wroclaw,-3-lutego-2014
http://www.prw.pl/articles/view/32973/dzialacze-solidarnosci-nagrodzeni

Babcia Marysia

Siedliśmy sobie przed chwilą z Kubą i gadaliśmy ot tak. I wspomnieli się nam nasi Dziadkowie... Kuba poopowiadał o swoich, ja o swoich, i jakoś tak mi się zrobiło tęsknie... A Babcia Marysia miała urodziny 3 lutego i obiecałam Matuli, że zadzwonię, i zapomniałam. Głupio mi i przykro, i Babci pewnie też przykro.

A co mi się wspomniało o Babci i o Dziadku ze Szklar?

Najbardziej pamętam tęczki na ścianie. Dziadkowie mieli popielniczkę czy też inne naczynie z pryzmatycznego szkła. My, dzieciaki, stawialiśmy to rano na słonecznym parapecie w kuchni - i całe pomieszczenie wypełniało się maleńkimi tęczkami, nazywaliśmy to 'zajączki'... Kręciliśmy tym jak karuzelą, i cała kuchnia migotała kolorami. Dziadek był strasznie dumny z tego zjawiska.

(Tęczka na podłodze, zdjęcie zrobione w słoneczny (!) dzień  w lecie 2012 r. 

 - na podłodze kuchni refleks z łazienkowego lustra.)

 

Pamiętam chleb ze śmietaną, posypany cukrem. Wielkie, pyszne kromy. I pamiętam, jak Babcia kroiła mi pajdy i smarowała masłem, a ja leciałam na dwór i karmiłam tym kurczaki, które wydziobywały mi chleb z małych łapek. No to leciałam po kolejną pajdę i bujałam Babci, że takie pyszne i że jeszcze chcę, a Babcia się śmiała i dostawałam następną. I leciałam do kurczaków i  z powrotem, a Babcia się śmiała, a ja teraz dopiero wiem, że wszystko obserwowała z okna - mnie, kurczaki i ten chleb :)

I Dziadków na motorze pamiętam, przyjeżdżali i przywozili różne dobre rzeczy. Jabłka na przykład. Albo kompot z malin w małych słoiczkach, i pamiętam, jak wyżerałam te maliny.

(Dziadkowie u cioci Józi na Janówce, rok zapewne 1983.)

Pamiętam, jak chodziliśmy na grzyby na pokopalniane hałdy w Szklarach (rosły tam głównie kozaki, po ludzku koźlarze czerwone). I że chodziliśmy szosą do lasu na poziomki, a po drodze mijało się dom, w którym mieszkał nienormalny Józek czy jak mu tam, dorośli straszyli nim dzieci, ale jakoś nigdy nic złego nas nie spotkało. O, przypominam sobie koleżanki, Kamilę i Olę, one też były 'miastowe' nawet bardziej niż my, bo na wakacje do dziadków przyjeżdżały z Wrocławia. Dziadka ogród pamiętam, z malinowym chruśniakiem i szczepionymi jabłoniami i rabarbarem, który obierało się ze skórki, maczało w cukrze i pożerało. I kąpiele w wielkiej, blaszanej wannie, którą Babcia wynosiła do ogrodu i w której nurzała wszystkie wnuki. I szkołę pamiętam, a raczej ogród koło szkolnego budynku, z huśtawkami i drabinkami. I gdzieś tam rosły morwy, zbieraliśmy z Tatem owoce, ale pamiętam, że zawsze wydawały mi się mdłe i nieciekawe... A raz goniło mnie stado gęsi...

Ojej, coraz więcej rzeczy mi się przypomina. Jak Dziadek - wędkarz przywiózł pewnego razu sandacza, którego wrąbałam niemal w całości, a Babcia smażyła, patrzyła mi w zęby i cieszyła się, że mi smakuje... Dziadek karmił nas orzechami laskowymi... Babcia robiła lody domowe, żółte, słodkie i pyszne. W domu, w doniczkach rosły niebiesko-różowe hortensje, a w ogrodzie czerwone piwonie. Po wsi pielgrzymował święty obraz i kobiety zbierały się na modlitwy w coraz to innym domu, a Babcia zabierała mnie ze sobą i umierałam z nudów. Baby prześcigały się w adoracji i dekoracji, a gdy obraz miał trafić do Babci, zamierzała go udekorować piwoniami. Traf chciał, że akurat wtedy Babcia z Dziadkiem się posprzeczali i na przeprosiny Dziadek natargał Babci piwonii z ogrodu. Pamiętam, jak Babcia krzyczała za nim i rzucała tymi kwiatami, a Dziadek się śmiał, i Babcia też się śmiała :) Jejku, chciałabym to zobaczyć jeszcze raz...

I na ścianie nad tapczanem dwa obrazy z aniołami. Nie udało mi się ich znaleźć, niestety...

...najczęściej można spotkać cię nad przepaścią lukrowaną,

gdy przez dziurawą kładkę przeprowadzasz dwoje dzieci...

U dziadków były dwa anioły, osobny dla wnuczek, osobny dla wnuków. I nad wezgłowiem był obraz z Panem Jezusem z sercem w cierniowej koronie. I monidło było, gdzie ono teraz?

Normalnie siedzę teraz i ryczę.

I w trzech izbach mieściliśmy się wszyscy - Dziadkowie, ośmioro ich wnucząt (tyle nas było za życia Dziadka), a niekiedy i nasi Rodzice...

Gdy Dziadek umarł, wszystko się zmieniło. Babcia sprzedała mieszkanko i przeprowadziła się w inne strony, do córki, cioci Reginy. Przepadła popielniczka z tęczkami i wiele rzeczy przepadło. W 'gościnnym' pokoju u Dziadków był telewizor, nad którym 'pływały' rybki, był duży tapczan i szafka, w której wystawiona była dziadkowa kolekcja minerałów, szklane ryby, fajki, domki z zapałek i żeliwna Małpa, która piastowała w objęciach solniczkę i pieprzniczkę. No, nie wszystko przepadło, Małpę uratowała Siorka, a teraz mam ją ja - stoi na wyciągnięcie ręki, na półce. Symbol i wspomnienie.